Według najnowszych danych Ministerstwa Edukacji Narodowej na dzień 4 października 2026 r. w polskich szkołach obowiązek nauki spełnia 223 721 uczniów będących obywatelami Ukrainy. Z tej liczby 154 515 to dzieci, które przybyły do Polski po 24 lutego 2022 r., uciekając przed wojną, a 69 206 to uczniowie, którzy mieszkali w Polsce już wcześniej.
W ramach bezpłatnej nauki języka polskiego uczestniczy obecnie 14 186 ukraińskich uczniów. Z tej grupy 10 861 to dzieci, które trafiły do Polski po wybuchu wojny. W oddziałach przygotowawczych uczy się 640 uczniów z Ukrainy, w tym 494 przybyłych po 2022 roku.
Koniec specustawy ukraińskiej nastąpił 1 września 2026 r. i od tego momentu wszyscy uczniowie z Ukrainy podlegają tym samym zasadom, co inne dzieci przybywające z zagranicy do polskiego systemu oświaty.
Magda Witan, zastępca dyrektora Departamentu Współpracy Międzynarodowej MEN, podkreśliła, że nowe zasady dotyczą całego systemu oświaty i odnoszą się do Polaków powracających zza granicy i wszystkich obcokrajowców, którzy dołączają do polskiego systemu edukacyjnego.
Wsparcie edukacyjne dla uczniów z Ukrainy pozostaje dostępne. Obejmuje bezpłatną, dodatkową naukę języka polskiego – minimum dwie godziny tygodniowo przez okres do 24 miesięcy. Dodatkowo przewidziane są zajęcia wyrównawcze (do 12 miesięcy), wsparcie psychologiczno-pedagogiczne oraz pomoc asystenta międzykulturowego.
W roku szkolnym 2025/2026 organ prowadzący zatrudniał 1 245 asystentów międzykulturowych, których zadaniem było wspieranie procesu integracji, ułatwianie komunikacji między szkołą a domem oraz rozwiązywanie problemów adaptacyjnych.
Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych pojawiły się głosy zaniepokojenia dotyczące przypadków zwracania uwagi uczniom za używanie języka ukraińskiego na terenie szkoły. MEN zapewnia, że wszystkie przepisy mają na celu integrację, a nie asymilację.
Nauka języka ojczystego i kultury kraju pochodzenia może być organizowana przez placówki dyplomatyczne, konsularne lub stowarzyszenia kulturalno-oświatowe, przy udostępnieniu pomieszczeń i pomocy dydaktycznych. MEN informuje, że dotąd nie odnotowano pisemnych sygnałów o braku nauczycieli języka polskiego dla obcokrajowców. Rządowy program „Przyjazna Szkoła” ma uwrażliwiać na kwestie kulturowe i różnice między integracją a asymilacją.
Kontekst i praktyczne skutki zmian
Po zakończeniu specustawy obowiązują te same zasady, które dotyczą innych dzieci przybywających z zagranicy do polskiego systemu oświaty. Wsparcie wciąż obejmuje naukę języka polskiego, zajęcia wyrównawcze, wsparcie psychologiczno-pedagogiczne i asystenta międzykulturowego, a także możliwość organizowania nauki języka i kultury kraju pochodzenia w określonych warunkach.
